Nếu bạn là một nhà đầu tư chứng khoán, trước khi quyết định mua cổ phiếu, bạn cần phải hết sức cẩn trọng. Ðặc biệt là cần tính toán kỹ và xác định xem cổ phiếu của công ty đó có giá trị hay không. Tốt nhất là nên nắm được cách thức đầu tư và an toàn nhất nên chọn các công ty đã có những thành công và tiếng tăm nhất định trên thị trường.

Nói thì rất dễ, nhưng để tìm ra được những dấu hiệu quan trọng giúp bạn nhận biết việc đầu tư của mình có chính xác và khôn ngoan hay không lại không đơn giản chút nào. Dưới đây là cách thức và các dấu hiệu giúp bạn nhận ra các cổ phiếu có giá trị trên thị trường.


Đầu tiên, bạn hãy lập ra một danh sách các công ty lớn, đã phát hành cổ phiếu ra thị trường. Sau đó bạn sẽ thường xuyên theo dõi sự lên xuống giá cổ phiếu đó trên thị trường.

Tuy nhiên, để xác định đâu là một công ty lớn, cổ phiếu của nó sẽ có giá trị trên thị trường, bạn cần phải căn cứ vào năm dấu hiệu phân biệt quan trọng sau đây:

1. Có thương hiệu nổi tiếng và uy tín trên thị trường

Trước hết, bạn hãy nghĩ đến các thương hiệu nổi tiếng trên thế giới mà chủ sở hữu của nó đã đầu tư vào sản xuất trong đất nước bạn, dưới dạng các công ty 100% vốn nước ngoài hay các công ty liên doanh. Ví dụ như General Electric, Microsoft, Apple, Marlboro…, đó là những thương hiệu được xếp hạng trong 40 thương hiệu nổi tiếng nhất trên thế giới, theo sự bình chọn và đánh giá của Tổ chức tư vấn thương hiệu Interbrand. Dấu hiệu này rất quan trọng, đảm bảo sự thành công trong kinh doanh của công ty này trên đất nước của bạn, và hiển nhiên cổ phiếu của họ chắc chắn sẽ có giá trị trên thị trường. Nếu bạn quyết định đầu tư vào cổ phiếu của những công ty này, mức độ rủi ro sẽ rất ít.

2. Kinh doanh những sản phẩm và dịch vụ có ý nghĩa

Bạn hãy tìm kiếm những công ty mà sản phẩm/dịch vụ của chúng thực sự là nhu cầu thiết yếu và là sở thích của người tiêu dùng. Các công ty dược phẩm, ví dụ, như hãng dược phẩm khổng lồ Novartis của Thụy Sĩ chẳng hạn, những sản phẩm do công ty này sản xuất ra như thuốc bổ Calcium và dầu nong… bán đắt như tôm tươi. Bất kể khách hàng là người lắm tiền nhiều của hay không dư dả lắm, họ đều sẵn sàng mua những sản phẩm như vậy.

Tại sao vậy? Bởi kinh tế ngày một tăng trưởng đã khuyến khích người dân có nhu cầu chăm sóc sức khỏe cao hơn. Đồng hành với sự thịnh vượng kinh tế là xu hướng ngồi làm việc tại chỗ trước màn hành vi tính nhiều hơn. Trẻ em cũng không thoát khỏi xu hướng này. Các nhân tố đó sẽ dẫn đến tình trạng béo phì, tăng huyết áp hay tiểu đường, khiến nhu cầu sử dụng thuốc gia tăng.

Bên cạnh đó, các hãng khác như Coca-Cola hay Yum!... cũng là chủ sở hữu những sản phẩm rất được người tiêu dùng ưa chuộng, và chắc chắn chúng sẽ còn được mua nhiều.

3. Thu nhập chắc chắn và đáng tin cậy; tăng trưởng trong bán hàng và lợi nhuận chính đáng

Tức là trước khi quyết định đầu tư vào cổ phiếu của một công ty, bạn nên xem xét ba vấn đề cơ bản của công ty là: thu nhập; lượng hàng bán ra trên thị trường và lợi nhuận.

- Về thu nhập, bạn có thể sử dụng một số chỉ tiêu sau để đánh giá sự chắc chắn và đáng tin cậy của công ty:

+ Chỉ số thu nhập trên một đơn vị cổ phiếu – EPS (Earning per Share): thu nhập dòng hay lợi nhuận sau thuế có thể được xem xét bằng tổng lợi nhuận hay xét trên một đơn vị cổ phiếu gọi là chỉ số EPS. Một công ty có sự gia tăng về tốc độ tăng trưởng thu nhập khi tốc độ tăng trưởng thu nhập của quý sau cao hơn quý trước. Một cổ phiếu tốt, có tốc độ gia tăng về tăng trưởng thu nhập cao hơn so với ba hay bốn quý trước. Tăng trưởng của chỉ số thu nhập ít nhất là 25% so với cùng quý của năm trước. EPS hàng năm của cổ phiếu tốt ít nhất phải tăng trưởng 25% so với ba năm trước.

Ví dụ, Tập đoàn Johnson & Johnson có thu nhập tăng trong 73 năm liên tiếp, có tốc độ tăng đột biến tiền lãi cổ phần (cổ tức) trong 44 năm liên tiếp, và công khai yết thị thu nhập kiếm được tăng trong 21 năm liên tiếp. Theo bạn, cổ phiếu của tập đoàn này có thực sự hấp dẫn không?

+ Chỉ số thị giá chia cho thu nhập của mỗi cổ phần – P/E là một trong những chỉ số phân tích quan trọng quyết định đầu tư chứng khoán của nhà đầu tư. Thu nhập từ cổ phiếu sẽ có ảnh hưởng quyết định đến giá thị trường của cổ phiếu đó. Hệ số P/E đo lường mối quan hệ giữa giá thị trường (Market Price – PM) và thua nhập của mỗi cổ phiếu (EPS) và được tính như sau:

P/E= PM/EPS.

Thông thường, nhiều người cho rằng nên chọn mua những cổ phiếu có P/E thấp vì theo họ những cổ phiếu có chỉ số này cao là đắt và không nên mua. Nhưng trên thực tế, những cổ phiếu tốt nhất thường có chỉ số này rất cao.

Hệ số P/E rất có ích cho việc định giá cổ phiếu. Giả sử bạn đang muốn mua một cổ phiếu hiện tại chưa được giao dịch trên thị trường, nhưng chưa biết mua với giá bao nhiêu là hợp lý. Nếu bạn biết thu nhập của công ty này (EPS), bạn có thể lấy nó nhân với chỉ số P/E được công bố trên thị trường giao dịch chứng khoán của nhóm cổ phiếu tương tự như cổ phiếu này, bạn sẽ xác định được giá của cổ phiếu mà bạn muốn mua.

- Về sự tăng trưởng bán hàng: Đây là chỉ tiêu quan trọng nhất để đo lường một công ty có sức mạnh hay không và là nhân tố chính của tăng trưởng. Khi chọn lựa cổ phiếu tốt hãy tìm công ty có tốc độ bán hàng mạnh để làm tiền đề cho tăng trưởng thu nhập. Tiêu chí để xác định công ty có tăng trưởng bán hàng tốt nếu ba quý gần nhất có sự tăng lượng hàng bán lớn hơn hoặc bằng 25% so với quý gần nhất trước đó.

- Về lợi nhuận: có thể đánh giá trên hai chỉ tiêu:

+ Lợi nhuận ròng: đánh giá tỷ lệ chuyển doanh thu thành thu nhập. Trên quan điểm của nhà đầu tư, nên tìm những công ty có sự tăng về tỷ lệ lợi nhuận ròng/doanh thu. Con số này càng lớn thì có nghĩa công ty đang có xu hướng quản lý và các hoạt động khác tốt lên. Tiêu chí để xác định cho chỉ tiêu này là lợi nhuận trước thuế ít nhất đạt 18% doanh thu. Yêu cầu lợi nhuận sau thuế luôn đạt 10% trở lên.

+ Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE): Hệ số này phản ánh mức thu nhập ròng trên vốn cổ phần của cổ đông.

ROE= Lợi nhuận ròng/Vốn cổ đông hay giá trị tài sản ròng hữu hình.

Hệ số này thường được các nhà đầu tư phân tích để so sánh với các cổ phiếu khác nhau trên thị trường. Thông thường, hệ số thu nhập trên vốn cổ phần càng cao thì các cổ phiếu càng hấp dẫn, vì hệ số này cho thấy cách đánh giá khả năng sinh lời và các tỷ suất lợi nhuận của công ty khi đem so sánh với hệ số thu nhập trên vốn cổ phần của các công ty khác.

4. Chịu sự quản lý và điều hành bởi các nhà lãnh đạo tài ba

Đây là một trong những tiêu chuẩn và dấu hiệu khá quan trọng mà bạn nên tìm hiểu trước khi quyết định đầu tư. Nếu nhà lãnh đạo giỏi, công ty sẽ phát triển đúng hướng và sẽ là yếu tố đảm bảo sự thành công trong đầu tư vào cổ phiếu của bạn. Thậm chí, nếu chẳng may công ty rơi vào tình trạng gay go, trước bờ vực của sự phá sản, nhưng nếu được điều hành và dẫn dắt của một nhà lãnh đạo tài ba, rất có thể nó sẽ vượt qua được khó khăn, quay về đúng hướng.

Richard Parson – Giám đốc điều hành của Time Warner là một trong những nhà lãnh đạo tài giỏi như thế. Ông đã làm được một điều kỳ diệu: giá cổ phiếu của hãng gần như đã quay về mức trước khi rơi vào khủng hoảng, trước khi ông về nắm quyền. Sau cuộc sáp nhập khủng hoảng với AOL trong năm 2001, giá cổ phiếu Time Warner đã rớt tự do. Thế nhưng trong năm 2005, Parson đã dần kéo công việc kinh doanh của hãng truyền thông lớn nhất thế giới này trở về quỹ đạo cũ. Ông đã giải quyết dứt điểm từng vấn đề đau đầu của Time Warner, từ trả bớt nợ, bán bớt các bộ phận làm ăn không hiệu quả cho đến dàn xếp ổn thỏa các các cuộc điều tra liên bang và vụ kiện của các cổ đông.

Bạn có thể tìm hiểu thông tin có ích và ấn tượng về các nhà lãnh đạo giỏi, có uy tín trên các trang web giới thiệu về doanh nghiệp và doanh nhân. Ví dụ, trên trên web www.fool.com, có nhiều tin tức về những nhà lãnh đạo này trên chuyên mục “xác định sự quản lý có hiệu quả” (Identifying effective management) hay “Điều tra về đầu tư” (Investigative Investing).

5. Có lợi thế cạnh tranh nhất định

Trở lại ví dụ của hãng Time Warner và AOL sau khi sáp nhập. Mặc dù trong thời gian đầu, AOL gặp rất nhiều khó khăn, song họ vẫn giữ được nhiều khách hàng trung thành. Tại sao nhiều khách hàng vẫn trung thành với họ? Bất cứ một nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến nào cũng muốn cung cấp cho người sử dụng một địa chỉ e-mail miễn phí và lôi kéo khách hàng sử dụng địa chỉ email của mình, chứ không phải của các đối thủ cạnh tranh. Và khi một ai đó đã sử dụng địa chỉ email do hãng của bạn cung cấp, chắc chắn họ sẽ không dễ dàng từ bỏ địa chỉ e-mail của bạn để sử dụng địa chỉ e-mail của một nhà cung cấp khác. Đơn giản là họ sẽ gặp nhiều rắc rối và đau đầu vì thông báo địa chỉ e-mail mới cũng như mất thời gian cập nhật và nhận thư từ từ nhiều địa chỉ e-mail.

Tương tự như vậy, hãng dịch vụ cho thuê phim Netflix của Mỹ là một trong những hãng có tên tuổi và tiên phong trong lĩnh vực cho thuê DVD và bán phim trên mạng internet. Khách hàng có thể thâm nhập vào danh mục các bộ phim mà họ muốn xem và khó có thể từ chối những dịch vụ mà họ cung cấp.

Đó chính là những công ty có một lợi thế cạnh tranh nhất định trên thị trường, mà khi quyết định đầu tư cổ phiếu, bạn có thể xem xét đến chúng.

Sau khi bạn đã xác định được đâu là một công ty mạnh, có triển vọng trên thị trường, bạn quyết định tìm kiếm và mua cổ phiếu của nó với bất cứ giá nào? Đừng làm như vậy. Các công ty chất lượng cao, giá cổ phiếu của họ thường ở mức trung bình. Nếu bạn trả giá cho cổ phiếu của họ quá cao, rất có thể sẽ làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và tổn hại đến thu nhập của họ. Vì vậy, nếu bạn là một người kiên nhẫn, bạn nên chờ đợi thời cơ. Ví dụ, một hãng kinh doanh rất thành công, nhưng gần đây họ bán cổ phiếu với một giá hoàn toàn không quá cao như nhiều người nghĩ. Đó chính là hãng Coca-Cola. Chỉ số P/E của hãng này chỉ xấp xỉ xung quanh 22, thấp hơn mức trung bình trong lịch sử của hãng này.

“Một công ty lớn có giá cổ phiếu không quá cao”, đó chính là một công thức kiếm được nhiều tiền trong đầu tư chứng khoán trong nhiều thập kỷ nay. Bạn nên suy nghĩ về điều này trước khi quyết định mua cổ phiếu của một công ty nào đó.

Tuấn Anh (Dịch từ Motley Fool và tham khảo một số thông tin trên mạng)